Waarom doen we dit?
In de Evenementenbranche staat 'middeleeuws' voor een bepaald beeld. Een beeld dat in de loop van jaren bij de gemiddelde bezoeker van zo'n evenement wortel heeft geschoten en dat moeilijk te wijzigen is (zie het artikel 'Ons beeld van de Middeleeuwen'). Diverse artiesten en animators trachten dit beeld vorm te geven door zich op een bepaalde manier te kleden, te gedragen en hun optredens in te richten. Hierbij zijn glimmende stoffen, pluimen, kanten kragen, gebreide maliënkolders, damesdécolletees, maillots, goudgalon en veel nep-leer met metalen 'studs' de attributen waarmee deze periode van 1000 jaar neergezet wordt. Men ziet er geen been in 'troubadours' uit te rusten met gitaren en accordeons, 'bedelaars' in juten zakken (met opdruk!) te laten lopen en ridders in zilver gespoten plastic harnas en nylon overkleden met niet-kloppende heraldiek uit te rusten. Ook houden vele uitvoerende artiesten gewoon brillen op en horloges om, lopen ze op moderne schoenen, drinken hun pils uit een glas en hun kleding wordt dikwijls gesloten met ritsen, velcro en drukknopen of bevat broekzakken, kragen (die waren er tot ca 1400 niet) en zijn de kledingstukken van veel te moderne felle kleuren, van kunststoffen, met de machine afgewerkt en niet passend bij wat de personen zouden moeten voorstellen.
Traditioneel Nederlands-historisch geschminkte en geklede bedelaars, hier op het Kaeskoppenfestival te Alkmaar (zou 1573-1673 moeten zijn). De veel te gezond in het vlees zittende dames worden versierd met zwarte vlekken in hun gezicht en zwartgemaakte tanden plus de nodige zweren. Ze zijn onveranderlijk in dunne katoentjes gekleed die niet afgezoomd zijn en dus lekker rafelen. Katoen werd pas in de achttiende eeuw voor kleding gebruikt. Dit in tegenstelling tot echte, gehandicapte bedelaars, zoals die van Pieter Brueghel van rond 1560, die gewoon hun wollen en linnen kleding van alledag aanhebben, eventueel aangepast aan hun handicap. En met toevoeging van de lappen met staarten; het is nu eenmaal carnaval.
Door deze gang van zaken wordt het bestaande beeld van de geschiedenis voortgezet en het publiek in zijn vooroordelen bevestigd. Niemand vraagt zich af waarom er zoveel adel in glanzend fluweel loopt en waarom de enige andere 'middeleeuwers' akelige bedelaars zijn, die, voorzien van zweren, open wonden, zwarte tanden en vuile strepen over hun gezicht, schor om aalmoezen roepend hun hand ophouden. Gewone mensen zijn er niet te zien. Als het om het acteren als middeleeuwer, 16e of 17e eeuwer gaat zijn er ook alleen maar clichees te zien als hautaine edelvrouwen, dronken schuinsmarcheerders, agressieve ridders en musketiers, hoerige volksvrouwen en kreupele 'pestlijders'.
tScapreel vond dat het tijd werd voor een andere benadering.
Wij trachten met het laten optreden van onze Performers het publiek een beeld te geven van hoe het leven er in de Romeinse tijd (ca 0-500), de Middeleeuwen (ca 500-1500), Renaissance (1500-1600) en Barok (1600-1700), werkelijk uitzag. Hiervoor hebben wij uitgebreid en langdurig onderzoek gedaan naar kleding, kledingaccessoires, gebruiksvoorwerpen, meubilair en gedrag. Uit honderden wetenschappelijke publicaties, waaronder historische studies, scripties en proefschriften, archeologische vondstenpublicaties en museumcatalogi en collectiebeschrijvingen, hebben wij geprobeerd zoveel mogelijk bij elkaar te vergaren om het beeld van met name de gewone mens in de historie te reconstrueren. Wij hebben jarenlang in de praktijk diverse aspecten van het leven in die tijd uitgeprobeerd, door o.a. reproducties van kleding, accessoires en gebruiksvoorwerpen te maken en die in allerlei toepassingen uit te proberen. Velen van ons hebben in de kleding geleefd in de nagebouwde middeleeuwse huizen in Archeon (Alphen aan den Rijn).
Twee ambachtslieden van tScapreel in 14e eeuwse kleding en in hun kraam waarin alleen echte spullen te zien zijn, zoals ze in de tijd zelf voorkwamen. Let op de open houding naar het publiek toe; een karakteristiek van onze Performers.
Elke Performer heeft zich verdiept in de achtergronden van het beroep dat of de kunst die hij of zij uitoefent en heeft ook geprobeerd die in de tijd te plaatsen door zoveel mogelijk over de context van het betreffende onderwerp te weten te komen.
Elke Performer heeft jarenlange ervaring in het geven van uitleg over wat ze doen aan leken en aan deskundigen, en wel op zo'n manier dat het publiek zich niet gekleineerd voelt omdat het niet voldoende kennis over het onderwerp bezit. Ze zijn er zich maar al te goed van bewust dat de kennis over de geschiedenis bij het grote publiek, waartoe zij ook behoord hebben, gering is en zullen daar niet gauw geringschattend over doen.
De Performers die u ziet zijn niet door een kostuumverhuurder aangekleed. Alles wat ze bij zich of aan hebben is van henzelf en dikwijls voor een groot deel ook zelf gemaakt naar patronen en voorbeelden gebaseerd op originelen of intens bestudeerde afbeeldingen uit de tijd zelf. Vandaar dat u als u onze Performers ziet u er verzekerd van kunt zijn dat ze wollen en linnen kleding dragen, dat die ten minste met de hand is afgewerkt, dat de kleuren die u ziet voor 1700 bestonden en voor de betreffende kledingstukken en door de voorgestelde standen werden gebruikt. Ze dragen schoenen die lijken op die uit de periode die ze laten zien, maar die tenminste in de zool aangepast zijn aan onze moderne harde ondergronden (anders slijten ze te snel). Geen van onze middeleeuwse schoenen heeft hakken omdat die toen niet bestonden. De hoofdbedekking die ze dragen, mannen zowel als vrouwen, hoort bij de uitgebeelde periode en, alweer, de stand. Ook accessoires die aan de riem of elders gedragen worden passen bij het gedragen kostuum en de soort mensen die de Performers voorstellen.
Tijdens optredens zijn de Performers voorzien van drink- en eetgerei gebaseerd op dat uit de voorgestelde periode en zij zullen dan ook niet, in beeld, uit modern gerei drinken of eten, tenzij het echt niet anders kan. Ook gereedschappen, kramen, producten, muziekinstrumenten, etc., alle replica's, komen zoveel mogelijk overeen met de originele vorm en uitvoering van de originelen. Als het enigszins mogelijk is worden tekens van moderne vervaardigingswijzen verborgen of verwijderd.
Onze mensen dragen geen moderne brillen of sieraden (maar wel trouwringen, want die waren er al in de Romeinse tijd), ze doen horloges af en de vrouwen zullen geen make-up dragen, tenzij hun personage (zoals speelvrouwen en erger) dat toelaat. Ook moderne haarstijlen worden onder hoofdkleden en andere hoofdbedekkingen verborgen.
De Performers spelen zelden een rol, tenzij ze acteren in een klucht of act. De communicatie met het publiek komt op de eerste plaats en het spreken van middel- of wat later Nederlands of het net doen alsof je nooit een auto, camera of horloge hebt gezien, laat staan of je verbaasd bent over de kleding die de toeschouwers dragen, is niet aan de orde. Het gaat ons om educatie: om het wekken van belangstelling, het beantwoorden van vragen en het voordoen en tonen van oude kundes en kunsten. En dat op een open manier. Wij spelen tussen en met het publiek en houden geen afstand en laten zo het verre verleden, toen dat op dezelfde manier gebeurde, herleven.
tScapreel komt naar u toe en stelt zich open voor uw nieuwsgierigheid. Wij doen dat graag, want alleen zo kan er overdracht van unieke kennis plaats vinden.